Doanh nghiệp mua bán, sản xuất, thi công nhà gỗ kiểu cổ điển Tuy Hoà, Phú Yên khó khăn

Doanh nghiệp mua bán, sản xuất, thi công nhà gỗ kiểu cổ điển Tuy  Hoà, Phú Yên khó khăn

Không được cấp giấy CITES, hàng trăm container gỗ nhập khẩu từ châu Phi của nhiều doanh nghiệp đang phải nằm lưu kho tại cảng. Chi phí lưu kho lên tới hàng chục triệu đồng mỗi ngày khiến các doanh nghiệp phải chịu áp lực nặng nề.

Doanh nghiệp gánh chịu thiệt hại lớn

Doanh nghiệp mua bán, sản xuất, thi công nhà gỗ kiểu cổ điển Tuy  Hoà, Phú Yên khó khăn

Một doanh nghiệp nhập khẩu gỗ ở miền Bắc cho biết, từ tháng 12 năm ngoái, họ đã nắm được thông tin về việc sửa đổi, bổ sung các loài động thực vật thuộc các phụ lục CITES tại Hội nghị các quốc gia thành viên Công ước về buôn bán quốc tế các loài động thực vật hoang dã lần thứ 19 ở Panama (CITES-19). Theo thông báo, các loài thực vật mới được bổ sung bao gồm nhiều loài gỗ quý từ châu Phi, là những loại gỗ mà doanh nghiệp vẫn thường nhập khẩu về Việt Nam.

Trong thời gian 90 ngày chờ hiệu lực của quy định mới, hoạt động thương mại đối với các loài này vẫn tiếp tục được thực hiện, được xem là thương mại mẫu vật trước khi có hiệu lực. Doanh nghiệp đã ký hợp đồng và đặt hàng container từ châu Phi, hiện đang trên đường về Việt Nam.

"Trong quá khứ, khi gỗ hương chua của châu Phi được bổ sung vào danh mục CITES, doanh nghiệp đã được cấp giấy CITES cho hàng hóa đã xuất cảng trước thời điểm có hiệu lực. Chính vì thế, chúng tôi cũng nghĩ rằng lần này sẽ được cấp giấy giống như vậy. Đặc biệt, trong cuộc họp giữa CITES Việt Nam, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam và các doanh nghiệp vào tháng 1.2023, đại diện CITES đã khẳng định chỉ cần có giấy tờ chứng minh hàng rời cảng trước ngày 23.2.2023 là có thể được cấp CITES, nhưng thực tế không như vậy. Các hồ sơ gửi đi đều bị từ chối mà không rõ lý do," đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Doanh nghiệp mua bán, sản xuất, thi công nhà gỗ kiểu cổ điển Tuy  Hoà, Phú Yên khó khăn

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cho biết cơ quan quản lý của Việt Nam yêu cầu phải có giấy CITES của nước xuất khẩu. Nhưng đối với hàng hóa đã rời cảng châu Phi trước ngày Công ước có hiệu lực, việc cấp giấy CITES là không thể. Doanh nghiệp chỉ có thể vận chuyển hàng trở lại, điều này rất rủi ro vì các hợp đồng đã ký kết và chi phí vận chuyển từ châu Phi về Việt Nam lên tới 270 triệu đồng/container. Mỗi doanh nghiệp có thể có từ vài chục đến hàng trăm container, chi phí này là rất lớn và khó khăn cho doanh nghiệp nào có thể chịu nổi.

Theo ước tính, khoảng 20 doanh nghiệp nhập khẩu gỗ từ châu Phi đang gặp khó khăn trong việc được cấp giấy CITES, với hàng trăm container bị lưu kho tại cảng Cát Lái và Hải Phòng. "Mỗi ngày, chi phí lưu kho cho một container từ 20 đến 40 feet dao động từ 500.000 đến 850.000 đồng. Thời gian lưu kho càng lâu, chi phí này sẽ càng tăng. Từ năm 2022, doanh nghiệp nhập khẩu gỗ đã gặp khó khăn do giá cả biến động, giờ đây lại thêm chi phí này, gây áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh và làm giảm uy tín với đối tác," đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh.

Để giải quyết khó khăn này, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã có văn bản kiến nghị Tổng cục Lâm nghiệp, Cơ quan quản lý CITES Việt Nam xem xét cấp giấy phép CITES nhập khẩu cho các doanh nghiệp để được thông quan hàng hóa, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.

### CITES Việt Nam phản hồi ra sao?

Trước những phản ánh từ doanh nghiệp, bà Hà Thị Tuyết Nga, Giám đốc Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam cho biết, theo quy định, giấy phép CITES phải được cấp ngay khi Công ước có hiệu lực. "Các giấy tờ tiền công ước không thể thay thế giấy phép CITES và không được chấp nhận cho hàng hóa thương mại. Giấy chứng nhận tiền công ước chỉ dành cho vật dụng cá nhân và không cần giấy phép CITES, có giá trị trong 3 năm, trong khi giấy phép cho hàng hóa thương mại chỉ có hiệu lực trong 6 tháng," bà Nga khẳng định.

Đại diện CITES Việt Nam cũng cho biết, sau khi Ban thư ký CITES bổ sung các mẫu vật vào Công ước, cơ quan này đã thông báo rộng rãi về việc các tổ chức, cá nhân cần cẩn trọng khi giao dịch các loài sắp được quy định bởi Công ước CITES để tránh vi phạm. Doanh nghiệp nên chờ đến khi Công ước có hiệu lực và xin giấy phép CITES từ nước xuất khẩu trước khi đưa hàng về Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn không tuân thủ mặc dù đã được khuyến cáo. Việc không cấp CITES cho các doanh nghiệp nhập khẩu gỗ từ châu Phi là đúng theo quy định của Công ước, bà Nga nhấn mạnh.

Giải thích về tiền lệ năm 2017 liên quan đến gỗ hương nhập khẩu từ Nigeria, bà Nga cho biết điều này không chính xác. "Khi đó, tôi đã phải chứng minh tất cả các lô hàng được xuất khẩu trước ngày phê duyệt bổ sung vào danh mục CITES chứ không phải trước ngày Công ước có hiệu lực. Tôi đã ký với họ rằng đây là trường hợp ngoại lệ duy nhất và sẽ không có bất kỳ trường hợp ngoại lệ nào trong tương lai," bà Nga cho biết.

Doanh nghiệp mua bán, sản xuất, thi công nhà gỗ kiểu cổ điển Tuy  Hoà, Phú Yên khó khăn

Mặc dù "rất chia sẻ với doanh nghiệp", Giám đốc Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam khẳng định rằng các lô hàng gỗ nhập khẩu từ châu Phi về Việt Nam dù có trước ngày 23.2.2023 vẫn phải chấp nhận rủi ro như nhiều doanh nghiệp đã từng chấp nhận từ bỏ lô hàng gỗ hương từ Nigeria năm 2017 để tránh bị xử lý hình sự cũng như việc CITES Việt Nam từ chối tiếp nhận hồ sơ do đã có khuyến cáo.

Doanh nghiệp mong muốn CITES Việt Nam làm rõ lý do từ chối giải quyết hồ sơ đã nộp hơn một tháng và tổ chức cuộc làm việc giữa doanh nghiệp với CITES Việt Nam để tìm ra giải pháp phù hợp trong bối cảnh khó khăn này.